Platform voor Architectuur & Design

Van wie is de berg?

Een eeuw graven en dromen in de ENCI

3 september t/m 8 november 2026

In 2026 is het 100 jaar geleden dat ENCI startte met het ontginnen van de Sint Pietersberg. Een moment dat we zowel willen vieren als herdenken met een kunst- en erfgoedtentoonstelling. Want in die honderd jaar was het terrein hermetisch afgesloten voor publiek, maar bleek het gebied tevens een magneet voor kunstenaars: ze gaven de fabriek en haar arbeiders een visuele identiteit, maar ook gezicht aan de protesten tegen de mijnbouw; ze werden verleid door het bizarre landschap van de groeve, of door de onderaardse geheimen van eeuwenoude gangenstelsels.

In een overzichtstentoonstelling in Bureau Europa voeren we bezoekers mee door de fascinerende historie van het gebied, langs de verzamelingen van lokale experts en betrokkenen (zowel amateurs als professionals) om te eindigen bij de toekomstdromen en nooit uitgevoerde luchtkastelen. De gekozen kunstenaars geven met precieze observaties inzicht in de voortdurende stroom van verandering die het gebied ondergaat, met als kernvraag: Van wie is de berg?

Vanaf dat de poorten geleidelijk openden in 2016 hebben kunstenaars verbonden aan projecten als 'OVERGANGSZONE', Pioneers en de minor Artistic Research in Situ (ARiS) het gebied in kaart gebracht en verbeeld. Deze kunst- en onderzoeksprojecten in, rond, op en met de ENCI van de afgelopen 10 jaar hebben laten zien dat belanghebbenden hun eigen ENCI maken. Van industrie tot cultureel erfgoed, van ongerepte natuur tot recreatie: onze betrokkenheid geeft de ENCI-betekenis. De kunstwerken waar deze projecten de basis voor legden worden nu voor een eerste maal getoond en gedeeld met het bredere publiek. De tentoonstelling is tevens een eerste samenwerking tussen Bureau Europa, het lectoraat van de kunstfaculteiten van ZUYD Hogeschool, de minor ARiS en de opleidingen van de Kunstacademie Maastricht. Door een uitgebreid publieks- en educatieprogramma rondom de tentoonstelling kan ook het bredere publiek kennis maken met het artistiek onderzoek, maar vooral ook kennis maken met de grote rijkdom aan verhalen die dit bijzondere gebied bevat.

Beelden: Aliki van der Kruijs

Praktisch

Feestelijke opening: donderdag 3 september 2026, Bureau Europa, Maastricht.

Programma
Inleidend programma 17.00 uur
De tentoonstelling wordt feestelijk geopend door Sabine Kern, wethouder Stedelijke Ontwikkeling Maastricht. 

Welkom Floor van Spaendonck- directeur Bureau Europa
Introductie expositie Curatoren Krien Clevis en Joep Vossebeld
Ties van de Werff (lector What Art Knows, Zuyd Hogeschool) 
Peter Mergelsberg (voormalig directeur Stichting Ontwikkelingsmaatschappij ENCI-gebied)

Feestelijke opening 18.00 - 19.30 uur 
Speciaal voor de feestelijke opening zingt het ENCI-Gelegenheidskoer, onder leiding van dirigent Ronald Franssen, ons toe. Na afloop bent u van harte welkom om de tentoonstelling te bezoeken en samen het glas te heffen.

Daarnaast vinden elke zaterdag of zondag BERG-wandelingen plaats, verzorgd door een duo kunstenaar en lokale expert. Deze speciale rondleidingen starten en eindigen in Bureau Europa, en afhankelijk van de focus van het duo wordt een andere route of plek aangegaan. Op een aantal zondagen worden extra presentaties verzorgd door historici, verzamelaars en betrokkenen. Tijdens een aantal weekenden zijn er bovendien educatieve workshops, onder andere verzorgd door de minor ARiS en alumni van ARiS/iArts en het Lectoraat What Art Knows.
Bekijk hier het publieksprogramma. 

Colofon

Met werken van
Aliki van der Kruijs, Arjun Das, Chaim van Luit, Deep Time Agency (Miriam Sentler & Wouter Osterholt), Eline Kersten, Júlia Galarza Arévalo & Bente Scheffer, Helena, Lola Morgado & Sarah Arevalo Palomares, Mounir Eddib en Sanne Vaassen

In de tentoonstelling zijn tevens bijdrages te zien van
Islam Abdelkader, Froukje de Boer, Krien Clevis, Hans Ogg, Massoud Sakhi, Wander Slob, Jean-Paul Toonen, The Institute of Cartopology, Stichting Ir. D.C. van Schaïk, Stichting Oud-Sint Pieter, Tracé - Limburgs Samenlevingsarchief en ENCI Maastricht

Curatoren Krien Clevis en Joep Vossebeld | Grafische vormgeving Studio Eikenhorst en Eliane Geurts | Teksten Joep Vossebeld en Eliane Geurts | Projectcoördinatie en PR Eliane Geurts | Opbouw Feike van Schie, Kees de Gooijer, Tijmen Budding en Hamid Yalroudi

Voor meer informatie
Joep Vossebeld (joepvossebeld@outlook.com / Krien Clevis (krien.clevis@planet.nl )/ Bureau Europa (info@bureau-europa.nl)

https://overgangszone.nl/ | https://overgangszone.nl/artistic-research-in-situ/ | https://www.bureau-europa.nl/

 

Data 4 september t/m 8 november 2026
Locatie Bureau Europa, platform voor architectuur en design
Toegang reguliere tarieven, gratis toegang museumjaarkaart

 

 

Subsidiënten