Van wie is de berg?

Een eeuw graven en dromen in de ENCI

3 september t/m 8 november 2026

In 2026 is het 100 jaar geleden dat ENCI startte met het ontginnen van de Sint Pietersberg. Een moment dat we zowel willen vieren als herdenken met een kunst- en erfgoedtentoonstelling. Want in die honderd jaar was het terrein hermetisch afgesloten voor publiek, maar bleek het gebied tevens een magneet voor kunstenaars: ze gaven de fabriek en haar arbeiders een visuele identiteit, maar ook gezicht aan de protesten tegen de mijnbouw; ze werden verleid door het bizarre landschap van de groeve, of door de onderaardse geheimen van eeuwenoude gangenstelsels.

In een overzichts-tentoonstelling in Bureau Europa voeren we bezoekers mee door de fascinerende historie van het gebied, langs de verzamelingen van lokale experts en betrokkenen (zowel amateurs als professionals) om te eindigen bij de toekomstdromen en nooit uitgevoerde luchtkastelen. De gekozen kunstenaars geven met precieze observaties inzicht in de voortdurende stroom van verandering die het gebied ondergaat, met als kernvraag: Van wie is de berg?

Vanaf dat de poorten geleidelijk openden in 2016 hebben kunstenaars verbonden aan projecten als Overgangszone, Pioneers en de minor Artistic Research in Situ (AriS) het gebied in kaart gebracht en verbeeld. Deze kunst- en onderzoeksprojecten in, rond, op en met de ENCI van de afgelopen 10 jaar hebben laten zien dat belanghebbenden hun eigen ENCI maken. Van industrie tot cultureel erfgoed, van ongerepte natuur tot recreatie: onze betrokkenheid geeft de ENCI-betekenis. De kunstwerken waar deze projecten de basis voor legden worden nu voor een eerste maal getoond en gedeeld met het bredere publiek. De tentoonstelling is tevens een eerste samenwerking tussen Bureau Europa, het lectoraat van de kunstfaculteiten van ZUYD Hogeschool, de minor ARiS en de opleidingen Autonome Beeldende Kunst en I-Arts. Door een uitgebreid publieks- en educatieprogramma rondom de tentoonstelling kan ook het bredere publiek kennis maken met het artistiek onderzoek, maar vooral ook kennis maken met de grote rijkdom aan verhalen die dit bijzondere gebied bevat.

Praktisch

Feestelijke opening: donderdag 3 september 2026, Bureau Europa, Maastricht (t/m 8 november, in totaal 10 weken). En verder: elke zaterdag 1 ENCI-walk verzorgd door een kunstenaar en stakeholder: 10. Elke zondag: extra presentaties door historici, verzamelaars, betrokkenen, etc: 10. In een aantal weekenden: educatieve workshops, o.a. verzord door de minor ARiS, alumni AriS/iArts en het Lectoraat What Art Knows.

Voor meer informatie: Joep Vossebeld (joepvossebeld@outlook.com / Krien Clevis (krien.clevis@planet.nl )/ Bureau Europa

https://overgangszone.nl/ | https://overgangszone.nl/artistic-research-in-situ/ | https://www.bureau-europa.nl/