Ter gelegenheid van de tentoonstelling Van wie is de berg? en het 100-jarig bestaan van de ENCI organiseert Bureau Europa, samen met curatoren Krien Clevis en Joep Vossebeld, van september tot en met november 2026 een uitgebreid publieksprogramma.
Tijdens BERG-wandelingen, lezingen en workshops delen kunstenaars, ontwerpers, wetenschappers, lokale experts en landschapsmakers hun kennis en ideeën. Samen verkennen zij de geschiedenis, het heden en de toekomst van de Sint-Pietersberg en het voormalige ENCI-terrein.
BERG-wandelingen
Alle wandelingen starten om 14.00 uur. Verzamelen bij Bureau Europa, Timmerfabriek, in de entreehal (Boschstraat 9, Maastricht). De wandeling begint bij het werk van de kunstenaar. Vanuit daar nemen kunstenaars en lokale experts bezoekers mee naar relevante plekken in de omgeving, waar zij vanuit hun eigen perspectief vertellen over het landschap, de geschiedenis en de betekenis ervan in relatie tot de kernvraag Van wie is de berg? De wandelingen eindigen bij Bureau Europa.
ENCI-wandelingen
De ENCI-wandelingen starten om 14.00 uur en eindigen om 17.00 uur. Deze wandelingen vinden plaats op het ENCI-terrein onder leiding van ENCI-gids John Vinken. Verzamelen bij de poort aan de Lage Kanaaldijk 115, in Maastricht.
Let op: de BERG-wandelingen gaan niet naar het voormalige ENCI-terrein. Deze wandelingen vertrekken vanaf het kunstwerk bij Bureau Europa en voeren langs relevante plekken in de omgeving. Uitzondering hierop zijn de ENCI-wandelingen; deze vinden wél plaats op het ENCI-terrein.
Lezingen, symposium en workshops
Alle binnenactiviteiten vinden plaats bij Bureau Europa, Boschstraat 9, Maastricht.
Aanmelden
Deelname is gratis op vertoon van een Museumkaart of een regulier toegangsbewijs voor het museum, tenzij anders vermeld. Aanmelden via info@bureau-europa.nl is verplicht. Het aantal plaatsen is beperkt, dus meld je op tijd aan.
Tijdens de BERG-wandelingen nemen kunstenaars en lokale experts je mee langs bijzondere plekken in en rond Maastricht. Vanuit hun eigen expertise vertellen zij over het landschap, de geschiedenis en de betekenis van de berg.
De wandelingen vertrekken om 14.00 uur vanaf Bureau Europa en eindigen daar ook.
Op het programma:
5 september
Arjun Das & Peter Broeren, gevolgd door Eline Kersten & Phil Klahs
12 september
Chaim van Luit & Joep Orbons, archeoloog en voorzitter van de Van Schaik Stichting
3 oktober
Aliki van der Kruijs & Reinier Hoon (Teler en onderzoeker, Goutte)
Welkomstwoord door curator Joep Vossebeld
Veld en mergel
Tour: van Bureau Europa door het stadspark naar Biesland en terug.
Praktisch: stevig schoeisel
4 oktober
Sanne Vaassen & Joep Orbons, archeoloog en voorzitter van de Van Schaik Stichting
Welkomstwoord door curator Krien Clevis
Tour: stadswandeling We wandelen via het Onze Lieve Vrouwenplein en maken onderweg verschillende interessante tussenstops op plekken waar archeologische opgravingen hebben plaatsgevonden. Tijdens de wandeling en rondleiding wordt verder ingegaan op het begrip tijd en op de manier waarop archeologische opgravingen worden uitgevoerd. Vervolgens lopen we weer terug naar Bureau Europa.
11 oktober
Helena Linnert-Füller & Ties van de Werff (lector What Art Knows aan Zuyd Hogeschool)
Walking with the pigeon
Tour: stadswandeling: “We follow the pigeon through anecdotal reflections to explore the ambiguities of how we co-create urban space with nonhuman participants.”
Praktisch: Voertaal is in DU/EN. Makkelijk schoeisel.
17 oktober
Miriam Sentler & Wouter Osterholt, met Helen Verploegen & Bernadette van Heel
(beide onderzoekers op het gebied van mens-natuurrelaties, en werken met Natuurverweven aan het versterken van de relaties tussen mensen en de rest van de natuur).
Terugkeer naar de berg
Tour: We gaan op pad om met de fossielen replica's uit Concrete Reefs terug te keren naar de ENCI-groeve. Miriam Sentler en Wouter Osterholt vertellen meer over hun werk en onderzoekers mens-natuurrelaties Bernadette van Heel en Helen Verploegen zullen bevragen in welke landschappen we zelf 'thuiskomen'.
Praktisch: eigen fiets en tas meenemen, 14.00 u. verzamelen bij Bureau Europa, korte inleiding door de kunstenaars, met 'concrete reefs' naar de ENCI-groeve, tot max. 17.00 u. De tocht eindigt bij Chalet D'n Observant. Voor wie wil kan er mee teruggefietst worden naar Bureau Europa.
18 oktober
Mounir Eddib & Ernst Homburg (wetenschaps- en techniekhistoricus)
Sporen van ENCI en Regout in het Bosscherveld
In deze wandeling gaat het om de onderlinge verbanden tussen arbeid, cement, beton en keramiek. Ankerpunten zijn het Bassin, de Eiffelgebouw, met de Sphinxpassage, het ENCI-overslagstation Boschpoort, de gasfabriek, het Ravelijn, het complex van zakkenfabrikant Bates-Cepro, en de Zuid-Willemsvaart.
Praktisch: makkelijke schoenen.
📍 Start: Bureau Europa, Boschstraat 9, Maastricht
De voormalige ENCI-groeve is een plek waar natuur, industrie, geschiedenis en toekomst samenkomen. Tijdens de ENCI-wandelingen ontdek je het terrein onder begeleiding van een deskundige gids.
19 september
John Vinken, ENCI-gids
26 september
John Vinken, ENCI-gids
24 oktober
John Vinken, ENCI-gids
7 november
Lola Morgado, Sarah Arevalo Palomares & John Vincken
📍 Start: ENCI-terrein, verzamelen bij de poort aan Lage Kanaaldijk 115, Maastricht
Let op: de BERG-wandelingen en ENCI-wandelingen zijn verschillende programmaonderdelen. Alleen de ENCI-wandelingen vinden plaats op het voormalige ENCI-terrein.
Wil je niet alleen kijken en luisteren, maar ook zelf aan de slag? Tijdens verschillende workshops maak je op een actieve en creatieve manier kennis met thema’s rondom de berg.
15 & 16 oktober
Workshop Institute of Cartopology
Berghut Halverwege | Marlies Vermeulen & Remy Kroese
Donderdagavond 15 oktober
19.00 – 21.00 uur - lezing
Vrijdag 16 oktober
09.00 - 12.00 uur - ochtendprogramma
13.00 - 17.00 uur - middagprogramma
6 november
13.00–15.00 uur – workshop met Ties van de Werff
15.00–17.00 uur – workshop met Júlia Galarza Arévalo & Bente Scheffer
8 november
14.00–16.00 uur – workshop met Lola Morgado & Sarah Arevalo Palomares
16.00–17.00 uur – evaluatie met Júlia Galarza Arévalo & Bente Scheffer
📍 Bureau Europa, Boschstraat 9, Maastricht
Naast de wandelingen organiseert Bureau Europa verschillende lezingen waarin experts vanuit hun eigen kennis en ervaring ingaan op de geschiedenis, verhalen en betekenis van de berg. De lezingen starten om 14.00 uur.
6 september
Hans Ogg – oude grottenbezoeker
Korte inleiding door Joep Vossebeld
10 oktober
Irene Schrier – hoofd collecties bij Tracé, Limburgs Samenlevingsarchief. Als zodanig is zij verantwoordelijk voor het beheer en de ontsluiting van de archieven, de documentatie en de bibliotheek van Tracé.
Het Geheugen in de Berg: van bedrijfsarchief naar historische bron
Wat gebeurt er met een bedrijfsarchief als een bedrijf zijn deuren sluit? Documenten die ooit nodig waren om ENCI te laten functioneren, vertellen vandaag een veel groter verhaal: over industrie, arbeid, techniek en landschap. Wat ooit als bedrijfsarchief werd gevormd, is nu van grote historische waarde. Maar een archief is niet vanzelf bruikbaar als historische bron. Het feit dat er documenten bestaan, betekent nog niet dat de geschiedenis daarmee veiliggesteld is. Documenten kunnen beschadigen, verdwijnen, verspreid raken of hun context verliezen. Deze lezing vertelt over de weg van bedrijfsarchief naar historische bron: over het verwerven, bewaren en ontsluiten van het ENCI-archief en over de verschillende onderdelen waaruit dit archief bestaat. Met bijzondere aandacht voor het bergarchief en de fotocollectie wordt zichtbaar welke stappen nodig zijn om de historische waarde ervan voor de toekomst veilig te stellen. Want een archief veiligstellen is meer dan alleen dozen opslaan.
📍 Bureau Europa, Boschstraat 9, Maastricht
Beelden Eline Kersten